{"id":19,"date":"2026-06-13T10:29:55","date_gmt":"2026-06-13T08:29:55","guid":{"rendered":"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/vi\/2026\/06\/13\/su-nong-len-toan-cau-tiet-lo-da-dang-nam-bat-ngo-o-nam-cuc\/"},"modified":"2026-06-13T10:30:44","modified_gmt":"2026-06-13T08:30:44","slug":"su-nong-len-toan-cau-tiet-lo-da-dang-nam-bat-ngo-o-nam-cuc","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/vi\/2026\/06\/13\/su-nong-len-toan-cau-tiet-lo-da-dang-nam-bat-ngo-o-nam-cuc\/","title":{"rendered":"S\u1ef1 n\u00f3ng l\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u ti\u1ebft l\u1ed9 \u0111a d\u1ea1ng n\u1ea5m b\u1ea5t ng\u1edd \u1edf Nam C\u1ef1c"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/\/vi\/wp-content\/uploads\/shared\/iceland-7419998_1280.jpg\" alt=\"S\u1ef1 n\u00f3ng l\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u ti\u1ebft l\u1ed9 \u0111a d\u1ea1ng n\u1ea5m b\u1ea5t ng\u1edd \u1edf Nam C\u1ef1c\" class=\"featured-image\" \/>&#8220;`html<\/p>\n<h1>S\u1ef1 n\u00f3ng l\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u ti\u1ebft l\u1ed9 \u0111a d\u1ea1ng n\u1ea5m b\u1ea5t ng\u1edd \u1edf Nam C\u1ef1c<\/h1>\n<p>\u1ede Nam C\u1ef1c, s\u1ef1 n\u00f3ng l\u00ean nhanh ch\u00f3ng \u0111ang thay \u0111\u1ed5i s\u00e2u s\u1eafc c\u00e1c h\u1ec7 sinh th\u00e1i tr\u00ean c\u1ea1n. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh tr\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea3o Byers, n\u1eb1m tr\u00ean \u0111\u1ea3o Livingston thu\u1ed9c qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Shetland Nam, \u0111\u00e3 ti\u1ebft l\u1ed9 s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n \u0111\u00e1ng ng\u1ea1c nhi\u00ean c\u1ee7a c\u00e1c lo\u00e0i n\u1ea5m v\u0129 m\u00f4, nh\u1eefng sinh v\u1eadt hi\u1ebfm khi \u0111\u01b0\u1ee3c quan s\u00e1t th\u1ea5y trong khu v\u1ef1c c\u1ef1c n\u00e0y. V\u00e0o th\u00e1ng 2 n\u0103m 2023, c\u00e1c nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00e3 th\u1ed1ng k\u00ea \u0111\u01b0\u1ee3c 2.566 m\u1eabu n\u1ea5m thu\u1ed9c t\u00e1m lo\u00e0i kh\u00e1c nhau, ph\u00e2n b\u1ed1 trong ba chi: <em>Arrhenia<\/em>, <em>Galerina<\/em> v\u00e0 <em>Omphalina<\/em>. Nh\u1eefng lo\u00e0i n\u1ea5m n\u00e0y, s\u1ea3n sinh ra c\u00e1c c\u1ea5u tr\u00fac sinh s\u1ea3n g\u1ecdi l\u00e0 basidiom, \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 sinh th\u00e1i quan tr\u1ecdng trong c\u00e1c m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u1ef1c, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t l\u00e0 trong vi\u1ec7c ph\u00e2n h\u1ee7y ch\u1ea5t h\u1eefu c\u01a1 v\u00e0 t\u00e1i ch\u1ebf ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng.<\/p>\n<p>\u0110a d\u1ea1ng c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng n\u1ea5m n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh l\u00e0 \u1edf m\u1ee9c trung b\u00ecnh, v\u1edbi s\u1ef1 th\u1ed1ng tr\u1ecb r\u00f5 r\u1ec7t c\u1ee7a chi <em>Omphalina<\/em>, chi\u1ebfm t\u1edbi 68,4% t\u1ed5ng s\u1ed1 m\u1eabu thu th\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c. Tuy nhi\u00ean, ch\u00ednh m\u1ed9t lo\u00e0i thu\u1ed9c chi <em>Arrhenia<\/em> l\u1ea1i c\u00f3 ph\u1ea1m vi ph\u00e2n b\u1ed1 kh\u00f4ng gian r\u1ed9ng nh\u1ea5t, xu\u1ea5t hi\u1ec7n \u1edf 65% c\u00e1c \u0111\u1ecba \u0111i\u1ec3m nghi\u00ean c\u1ee9u. C\u00e1c ph\u00e2n t\u00edch kh\u00f4ng gian cho th\u1ea5y s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng \u0111\u00e1ng k\u1ec3 v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng n\u1ea5m gi\u1eefa c\u00e1c khu v\u1ef1c, x\u00e1c nh\u1eadn r\u1eb1ng s\u1ef1 ph\u00e2n b\u1ed1 c\u1ee7a ch\u00fang kh\u00f4ng \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ec1u. Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, th\u00e0nh ph\u1ea7n lo\u00e0i d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 kh\u00f4ng ph\u1ee5 thu\u1ed9c m\u1ea1nh m\u1ebd v\u00e0o lo\u1ea1i th\u1ef1c v\u1eadt th\u1ed1ng tr\u1ecb, g\u1ee3i \u00fd r\u1eb1ng c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng kh\u00e1c c\u00f3 th\u1ec3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn s\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ph\u00e1t hi\u1ec7n n\u00e0y nh\u1ea5n m\u1ea1nh t\u1ea7m quan tr\u1ecdng sinh th\u00e1i c\u1ee7a n\u1ea5m trong c\u00e1c h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u1ef1c, n\u01a1i ch\u00fang ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng nh\u01b0 nh\u1eefng ch\u1ec9 th\u1ecb nh\u1ea1y c\u1ea3m \u0111\u1ed1i v\u1edbi bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu. Kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e1t tri\u1ec3n trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n kh\u1eafc nghi\u1ec7t nh\u01b0 v\u1eady cho th\u1ea5y kh\u1ea3 n\u0103ng th\u00edch \u1ee9ng \u0111\u00e1ng kinh ng\u1ea1c, c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00fac \u0111\u1ea9y b\u1edfi c\u00e1c \u0111\u1ee3t n\u1eafng n\u00f3ng ng\u00e0y c\u00e0ng th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean v\u00e0 kh\u1eafc nghi\u1ec7t h\u01a1n \u1edf Nam C\u1ef1c. V\u00ed d\u1ee5, v\u00e0o th\u00e1ng 3 n\u0103m 2022, m\u1ed9t \u0111\u1ee3t n\u1eafng n\u00f3ng ngo\u1ea1i l\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u1ea9y nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 l\u00ean cao h\u01a1n 39\u00b0C so v\u1edbi m\u1ee9c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng theo m\u00f9a, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra c\u00e1c vi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng t\u1ea1m th\u1eddi thu\u1eadn l\u1ee3i cho s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a ch\u00fang.<\/p>\n<p>C\u00e1c lo\u00e0i n\u1ea5m thu\u1ed9c b\u1ed9 Agaricales, m\u1eb7c d\u00f9 hi\u1ebfm \u1edf Nam C\u1ef1c, \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1eb7t \u1edf \u0111\u00e2y t\u1eeb h\u00e0ng tri\u1ec7u n\u0103m tr\u01b0\u1edbc, nh\u01b0 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh b\u1edfi c\u00e1c h\u00f3a th\u1ea1ch c\u00f3 ni\u00ean \u0111\u1ea1i t\u1eeb k\u1ef7 Permi. Tuy nhi\u00ean, vi\u1ec7c quan s\u00e1t ch\u00fang d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng basidiom v\u1eabn l\u00e0 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00f3 th\u1ec3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn s\u1ef1 c\u1ea3i thi\u1ec7n c\u1ee7a \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n kh\u00ed h\u1eadu. Vai tr\u00f2 c\u1ee7a ch\u00fang trong vi\u1ec7c t\u00e1i ch\u1ebf ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 \u0111\u1ed9 nh\u1ea1y c\u1ea3m v\u1edbi bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng khi\u1ebfn ch\u00fang tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng d\u1ea5u hi\u1ec7u qu\u00fd gi\u00e1 \u0111\u1ec3 nghi\u00ean c\u1ee9u t\u00e1c \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a s\u1ef1 n\u00f3ng l\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u00e1c h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u1ef1c.<\/p>\n<p>Nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y cung c\u1ea5p m\u1ed9t c\u01a1 s\u1edf tham chi\u1ebfu thi\u1ebft y\u1ebfu cho vi\u1ec7c theo d\u00f5i l\u00e2u d\u00e0i c\u00e1c c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng n\u1ea5m n\u00e0y. N\u00f3 l\u00e0m s\u00e1ng t\u1ecf m\u1ed9t s\u1ef1 ph\u1ee9c t\u1ea1p sinh th\u00e1i b\u1ea5t ng\u1edd trong m\u1ed9t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c coi l\u00e0 th\u00f9 \u0111\u1ecbch v\u1edbi s\u1ef1 s\u1ed1ng. C\u00e1c lo\u00e0i n\u1ea5m, b\u1eb1ng c\u00e1ch ph\u1ea3n \u1ee9ng nhanh ch\u00f3ng v\u1edbi nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i v\u1ec1 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 v\u00e0 \u0111\u1ed9 \u1ea9m, c\u00f3 th\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng &#8220;ng\u01b0\u1eddi canh g\u00e1c&#8221; cho s\u1ef1 bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu \u0111ang di\u1ec5n ra \u1edf khu v\u1ef1c n\u00e0y tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi. S\u1ef1 hi\u1ec7n di\u1ec7n t\u00edch c\u1ef1c c\u1ee7a ch\u00fang trong m\u1ed9t m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng kh\u1eafc nghi\u1ec7t nh\u01b0 v\u1eady m\u1eddi g\u1ecdi ch\u00fang ta suy ngh\u0129 l\u1ea1i v\u1ec1 Nam C\u1ef1c kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t sa m\u1ea1c sinh h\u1ecdc, m\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ec7 th\u1ed1ng n\u0103ng \u0111\u1ed9ng, n\u01a1i nh\u1eefng bi\u1ebfn \u0111\u1ed9ng kh\u00ed h\u1eadu tinh vi c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3i ph\u00f3ng ti\u1ec1m n\u0103ng n\u1ea5m \u1ea9n gi\u1ea5u cho \u0111\u1ebfn nay.<\/p>\n<p>&#8220;`<\/p>\n<hr>\n<h2>\u00c0 propos de nos sources<\/h2>\n<h3>\u00c9tude cit\u00e9e<\/h3>\n<p><strong>DOI\u00a0:<\/strong> <a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1007\/s00284-026-04947-6\" target=\"_blank\">https:\/\/doi.org\/10.1007\/s00284-026-04947-6<\/a><\/p>\n<p><strong>Titre\u00a0:<\/strong> Abundant Development of Agaricales Fungi on Livingston Island, Antarctica: Potential Connections to Climate Change<\/p>\n<p><strong>Revue : <\/strong> Current Microbiology<\/p>\n<p><strong>\u00c9diteur : <\/strong> Springer Science and Business Media LLC<\/p>\n<p><strong>Auteurs : <\/strong> Fernando Augusto Bertazzo-Silva; Flavia Helena Aires Sousa; Kamille Rodrigues Ferraz; Jorge Renato Pinheiro Velloso; Evelise Leis Carvalho; Marcos Andr\u00e9 Pinheiro Velloso; Vanessa dos Anjos Baptista; Adriano Luis Sch\u00fcnemann; Carlos Ernesto Gon\u00e7alves Reynaud Schaefer; Jair Putzke<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;`html S\u1ef1 n\u00f3ng l\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u ti\u1ebft l\u1ed9 \u0111a d\u1ea1ng n\u1ea5m b\u1ea5t ng\u1edd \u1edf Nam C\u1ef1c \u1ede Nam C\u1ef1c, s\u1ef1 n\u00f3ng l\u00ean nhanh ch\u00f3ng \u0111ang thay \u0111\u1ed5i s\u00e2u s\u1eafc c\u00e1c h\u1ec7 sinh th\u00e1i tr\u00ean c\u1ea1n. M\u1ed9t nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh tr\u00ean b\u00e1n \u0111\u1ea3o Byers, n\u1eb1m tr\u00ean \u0111\u1ea3o Livingston thu\u1ed9c qu\u1ea7n \u0111\u1ea3o Shetland&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/vi\/2026\/06\/13\/su-nong-len-toan-cau-tiet-lo-da-dang-nam-bat-ngo-o-nam-cuc\/\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">S\u1ef1 n\u00f3ng l\u00ean to\u00e0n c\u1ea7u ti\u1ebft l\u1ed9 \u0111a d\u1ea1ng n\u1ea5m b\u1ea5t ng\u1edd \u1edf Nam C\u1ef1c<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2,5],"tags":[],"class_list":["post-19","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-moi-truong","category-xa-hoi","entry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":20,"href":"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19\/revisions\/20"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/theworldofclimatechange.com\/vi\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}